Hemanjiom Nedir?
Bebeklerde göz çevresinde görülebilen hemanjiomlar, iyi huylu damarsal tümörlerdir. Yüzeye yakın yani görünür ya da orbita içinde derin yerleşimli olabilirler. Genellikle yaşamın ilk haftalarında ortaya çıkarlar. Yenidoğanların yaklaşık %4-5’inde farkedilen bu oluşumlar, kız bebeklerde erkeklere oranla 3 kat daha sık görülmektedir.
Belirtiler ve Tanı
- Görünüm: Parlak kırmızı, mor veya mavimsi renkte, yüzeyden kabarık (perioküler) veya derin (orbital)yerleşimli olabilir
- Yerleşim: Göz kapağı, kaş üstü, burun kökü veya yanak üstünde görülebilir
- Bu lezyonlar dışardan bakıldığında bazen belirti vermez, bebek ağlayınca ya da ıkınınca şişerek belirgin hale geçer, bebek sakinleşince ya da rahatlayınca daha küçük görünebilirler.
- Büyüme paterni: Genellikle yaşamın ilk 3-6 ayında hızlı büyüme, ardından duraklama ve kendiliğinden gerileme dönemi
- Tanı, çoğunlukla klinik muayene ile konulur, bazen aileler farkeder bazen de rutin muayene de ortaya çıkar. Ultrason, MRI gibi görüntüleme yöntemleri derin yerleşimli hemanjiomların değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Neden Önemli? Potansiyel Riskler
Göz çevresindeki hemanjiomlar sadece kozmetik kaygılar değil, fonksiyonel riskler de taşır:
- Görme tehdidi: Büyük hemanjiomlar göz kapağını kapatarak ya da düşürerek, görmenin engellenmesi sonucu “ambliyopi” (göz tembelliği) riski oluşturabilir
- Göz hareketlerinde kısıtlılık, çift görme ve şaşılığa neden olabilir
- Astigmatizm gelişimi: Göz küresine bası yaparak kornea şeklini değiştirebilir, astigmatizmaya ve düzeltilmezse dolaylı olarak yine göz tembelliğine sebep olabilir
- Nadiren ülserasyon ve kanama görülebilir
Tedavi Yaklaşımları
1. Gözlem ve Takip
Küçük, sorun yaratmayan hemanjiomlarda ilk seçenektir. Hemanjiomların %90’ı kendiliğinden gerileme eğilimindedir, ancak bu süreç 1-3 yıl sürebilir.
2. İlaç Tedavileri
- Oral Propranolol: 2008’den beri birinci basamak tedavi olarak kullanılmaktadır. Randomize kontrollü çalışmalar etkinliğini kanıtlamıştır. Olası yan etkiler (hipoglisemi, bronkospazm, bradikardi) açısından hastanede yatırılarak başlanması önerilir.
- Topikal Timolol: Yüzeysel, küçük hemanjiomlar için etkili bir seçenektir. Sistemik yan etki riski düşüktür.
- Oral/Kortikosteroidler: Propranolol öncesi dönemde kullanılan kortikosteroidler propranolol tedavisine yavaş yanıt veren riskli lezyonlarda ek tedavi olarak başlanabilir.
3. Lazer Tedavileri
- Pulsed-dye lazer: Yüzeysel hemanjiomların tedavisinde, özellikle ülserasyon varlığında kullanılır
- Fraktiyonel lazer: Gerileme sonrası kalan kırmızılık veya izler için
4. Cerrahi (Nadiren gerekli olur)
- Endikasyonlar: Medikal tedaviye yanıtsızlık, hayati fonksiyonları tehdit eden büyüme, kanama, ülserasyon veya kalıcı kozmetik deformite riski
- Ne zaman cerrahi yapılmalı; görme tehdidi varsa ve medikal tedaviye yanıt alınamazsa, erken cerrahi müdahale gerekli olabilir.
Ailelere Öneriler
- Hemanjiomlar genellikle iyi huyludur ve çoğu tedaviye iyi yanıt verir
- Her bebeğin durumu farklıdır, tedavi ihtiyacı hemanjiomun büyüklüğü, yeri, büyüme hızı ve oluşturduğu risklere göre belirlenir
- Tedavi edilen veya edilmeyen tüm hemanjiomlar düzenli aralıklarla doktor tarafından izlenmelidir